05.01.2015

Üniversitelerde Sınai Mülkiyet Bilgisinin Yaygınlaştırılması Projesi

Sınai mülkiyetle ilgili konularda son yıllarda ülkemizde önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Söz konusu gelişmelerde sayıları 180’e yaklaşan üniversitelerimizin önemli bir payı sahip olduğu söylenebilir. Bu bağlamda Türk Patent Enstitüsü, sınai mülkiyet kapasitelerini güçlendirmek amacıyla  üniversitelerimizle yakın işbirliği çalışmaları gerçekleştirmektedir.

Söz konusu çalışmaların başında, Avrupa Patent Ofisi (EPO), Avrupa Birliği İç Pazar Uyum Ofisi (OHIM) ve Türk Patent Enstitüsü (TPE) işbirliğinde yürütülen “Üniversitelerde Sınai Mülkiyet Bilgisinin Yaygınlaştırılması Projesi” gelmektedir.

Anılan proje kapsamında, Avrupa Patent Akademisi 2006 yılının Mart ayında Berlin’de “Üniversitelerde Patent ile ilgili Fikri Mülkiyet Eğitimlerinin Nasıl Entegre Edileceği” konulu bir çalıştay düzenlemiştir. Üniversitelerde fikri mülkiyet bilgisinin yaygınlaştırılması ve geliştirilmesi yollarının araştırıldığı çalıştayda ulusal patent ofisleri, üniversiteler, teknoloji transfer ofisleri ve EPO temsilcileri, bilgi ve tecrübelerinin paylaşarak konu ile ilgili ihtiyaç ve olasılıkların tespiti için Avrupa Patent Akademisi’ne yardımcı olmuşlardır.

Avrupa Patent Akademisi çalıştay çıktıları neticesinde “Üniversitelerde Sınai Mülkiyet Bilgisinin Yaygınlaştırılması” başlıklı Avrupa çapında bir proje başlatma kararı almıştır. Avrupa Patent Organizasyonu (EPO) üyesi 19 ülkeyi içine alan 14 gezici çalıştay düzenlemiş ve sonrasında çıkan sonuçlar üzerinden her bir ülke için proje yol haritaları oluşturulmuştur. Ülkemizin yol haritası da 21 Şubat 2008 tarihinde İstanbul Üniversitesi’nde gerçekleştirilen çalıştay sonrasında hazırlanmıştır.

Hazırlanan yol haritalarına son halinin verilmesi amacıyla 2-3 Aralık 2008 tarihinde Lahey’de bir konferans düzenlenmiş ve ülkemizin yol haritası da bu konferansın ana oturumunda katılımcılar ile paylaşılmıştır.

Yol haritasının onaylanmasının ardından, yol haritasının çalışma usul ve esasları doğrultusunda bir Ulusal Koordinatör atanmış ve bir Yönlendirme Komitesi oluşturulmuştur. Proje faaliyetlerinin yönlendirilmesi ve koordinasyonundan sorumlu olan ve TPE Başkanı Prof. Dr. Habip Asan’ın başkanlık ettiği  komite, 7 Bölge Koordinatörü, 27 Üniversite Temsilcisi, 1 YÖK Temsilcisi ve 4 TPE Temsilcisi olmak üzere 40 kişiden oluşmuştur.

Yol haritalarının uygulanmasında karşılaşılan sorunları tartışmak ve katılımcı ülkeler arasında tecrübe paylaşımı sağlamak amacıyla 17 Haziran 2010 tarihinde Viyana’da Yol Haritası İlerleme Konferansı düzenlenmiştir. Konferansta ele alınan Ülke İlerleme Raporları ışığında Türkiye ve İspanya yol haritasını başarıyla uygulayan iki ülke olarak değerlendirilmiştir.

5-6 Temmuz 2012 tarihlerinde Viyana’da gerçekleştirilen Yol Haritası İlerleme Konferansı’ndan sonra projenin ilk aşaması tamamlanmıştır. Projenin ikinci aşamasında geçilirken, ülkemizde uygulanan proje ile ilgili yol haritası, çalışma usul ve esasları ile yönlendirme komitesinde revizyona gidilmiştir. Bu kapsamda, komiteye Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK ve TPE’den yeni üyeler eklenmiştir. Ayrıca, yol haritası da 47 eylemi içerecek şekilde revize edilmiştir.

2 Aralık 2014 tarihinde TPE’de gerçekleştirilen Bölge Koordinatörleri toplantısında projede yeni bir revizyona gidilmesi kararı alınmıştır. Toplantı sonrasında hazırlanan revize yol haritası ile çalışma usul ve esasları Yönlendirme Komitesi ile paylaşılmış ve 2015 yılı itibariyle uygulamaya başlanmıştır.

Projenin başlangıcından 2015 yılına kadar gerçekleştirilen başlıca faaliyetler hakkında aşağıda kısa bilgiler yer almaktadır.

Üniversite Fikri Mülkiyet Değerlendirme Anketi
Üniversitelerimizde sınai mülkiyet alanında mevcut durumun tespit edilmesi amacıyla TPE ve EBİLTEM işbirliğinde bir elektronik anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Gelen 2985 cevap analiz edilerek yayımlanmıştır.

Gönüllü Eğitimci Havuzu
Fikri mülkiyet uzmanı ve eğiticisi akademisyenlerden oluşan nitelikli bir krtitik kütle oluşturmak ve Eğiticilerin Eğitimi Sertifika Programı için potansiyel adayları tespit emek amacıyla gönüllü eğiticileri belirleme çalışması yürütülmüştür. Bu kapsamda, 300 civarında isme ulaşılmıştır.

Patent Eğitim Seti
Fikri mülkiyet eğitiminde kullanılabilecek temel eğitim materyallerinden biri olan Avrupa Patent Ofisi’nin “Patent Eğitim Seti” isimli yayını Türkçe’ye çevrilmiştir.

Eğiticilerin Eğitimi Sertifika Programları
Öğretim görevlisi ve doktora öğrencilerine, çevirisi yapılan Patent Eğitim Seti ile nasıl eğitim verileceğine yönelik Eğiticilerin Eğitimi Sertifika Programı düzenlenmiştir. 2015 yılına kadar 12 üniversitede düzenlenen söz konusu eğitimlerden 664 akademisyen yararlanmıştır.

Üniversite Senato Toplantıları
Üniversiteleri en üst seviyede bilgilendirmek amacıyla, TPE Başkanı Prof. Dr. Habip Asan 14 üniversitenin senato ve yönetim kurulu toplantılarında genelde sınai mülkiyet, özelde üniversite projesi hakkında bilgilendirme sunumu yapmıştır.

Farkındalık Etkinlikleri
Proje kapsamında üniversitelerdeki tüm paydaşlara (öğretim görevlisi, öğrenci, TTO personeli, teknopark şirketleri vb.) yönelik sınai mülkiyetlerle ilgili genel bilgilendirme etkinlikleri düzenlenmektedir. 2015 yılı başına kadar 58 etkinlik ile yaklaşık 4300 kişiye ulaşılmıştır.

Patent Randevu Sistemi
Genel bilgilendirme amaçlı farkındalık etkinliklerine ek olarak, TPE’den patent uzmanları ile akademisyen ve araştırmacıların birebir görüştüğü randevulu görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Projenin başında itibaren bu kapsamda 20 üniversitede düzenlenen randevu etkinliği ile 260 akademisyene hizmet sunulmuştur.

Fikri Mülkiyet Farkındalık Kampanyası
Üniversitelerde fikri mülkiyet bilgisinin daha iyi yaygınlaştırılması odağında EPO ve OHIM tarafından başlatılan Fikri Mülkiyet Farkındalık Kampanyasına İspanya, Romanya ve Çek Cumhuriyeti ile birlikte dört pilot ülkeden biri olarak ülkemiz de dahil olmuştur. 23 Ocak 2012 tarihinde ülkemizdeki pilot uygulaması başlatılan kampanya ile üniversitelerdeki farkındalığın daha etkin artırılmasına yönelik doğru kanalların kullanılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, diğer pilot ülkelerde olduğu gibi, ülkemizde de bir halkla ilişkiler firmasından destek alınmış ve “Patent Vadisi” (www.patentvadisi.gov.tr) isimli bir internet sitesi hayata geçirilmiştir.

TPE Bilgi ve Doküman Birimleri (Patlib’ler)
Projenin ikinci aşamasında, “Üniversitelerde yeni TPE Bilgi ve Doküman Birimlerinin kurulması [eylem 3.9]”, “TPE Bilgi ve Doküman Birimlerinin ihtiyaçlarının belirlenmesi [eylem 3.10]”, “TTO’lara özel hizmetlerinin geliştirilmesi ve uygulanması [eylem 6.4]” ve “Tüm üniversitelerde “Temas Kişileri” belirlenmesi [eylem 2.3]” gibi, üniversitelerde sinai mülkiyet bilgisinin yaygınlaştırılmasında önemli bir rol oynayacağını düşündüğümüz TPE Bilgi ve Doküman Birimleri ile doğrudan ilgili eylemler belirlenmiştir.

2015 yılı başı itibariyle 50 rakamına ulaşan üniversite Patliblerinin sayısı her geçen gün artmaktadır. Projenin başından itibaren üniversitelerde kurulan Patlib birimi sayıları, 2009 yılında 3, 2010 yılında 2, 2011 yılında 2, 2012 yılında 6, 2013 yılında 8 ve 2014 yılında 12 olarak gerçekleşmiştir.

Kurulan birim sayısı yanında, bu birimlerin fonksiyonelliğine de önem veren TPE bu kapsamda, üniversite Patlibleri için pilot bir uygulama başlatmıştır. Bölgesel olarak ülke çapına yayılmış olma, İngilizce bilen birim sorumlusuna sahip olma, üniversite projesinin Yönlendirme Komitesinde temsilcisi olma, patentleme konusunda güçlü bir altyapıya veya potansiyele sahip olma gibi kriterler gözönünde bulundurularak, uygulama için başlangıçta 14 üniversite ile çalışmaya karar verilmiştir. Zaman içinde kazanılan tecrübe ile birlikte, revizyon ve uygulamaya yeni üniversitelerin dahil edilmesi planlanmaktadır. 15-16 Mayıs 2014’te İstanbul’da düzenlenen Patlib 2014 Konferansı’nda, söz konusu 14 üniversitenin üst düzey yöneticileri ile EPO ve TPE Başkanları arasında bir parallel oturum gerçekleştirilmiştir. Oturum sonunda, TPE ile üniversiteler arasında anılan pilot uygulaması ile ilgili iyi niyet protokolü imzalanmıştır.

İmzalanan protokol kapsamında, 14 Patlibin daha etkin çalışmasını sağlamak amacıyla  ihtiyaç analizi raporu ve bir eylem planı hazırlanmıştır. 24-27 Kasım 2014 tarihlerinde gerçekleştirilen “Patent Ön Araştırma Eğitimi” ile birlikte, pilot uygulama kapsamında söz konusu 14 üniversiteye özel hizmetler sunulmaya başlanmıştır.

Üniversity Öğrenci Kulüpleri Zirvesi ve Üniversiteler için Sınai Mülkiyet Politika Rehberi Çalıştayı
Üniversitelerde Sınai Mülkiyet Bilgisinin Yaygınlaştırılması Projesi kapsamında, EPO ile işbirliği içinde “1. Üniversity Öğrenci Kulüpleri Zirvesi” ve WIPO ile işbirliği içinde “Üniversiteler için Sınai Mülkiyet Politika Rehberi Çalıştayı” etkinlikleri gerçekleştirilmiştir.

 

Yol Haritası
Yönlendirme Komitesi Çalışma Usul ve Esasları

×